Dün patates, soğan; bugün yağ, un!

Dün patates, soğan; bugün yağ, un!

Bugün bir hayli zamandır görüşemediğim bir arkadaşımı hal hatrını sormak için telefonla aradım. Hal hatırdan sonra arkadaşım;

“Abi biraz önce markete gittim. Fiyatlar, “kör tuttuğunu” dedirtecek cinsten. Etiketler dehşet. Bir ayda en temel maddelerin etiketleri neredeyse ikiye katlamış. Bu duruma acilen neşter atılması gerekmektedir.” dedi.

Bende;

Yeni mi gittiniz markete, 2 -3 aydır böyle biz alıştık siz de alışırsınız. İlk gördüğünde biraz sinirleniyorsunuz. Bir hafta sonra ki fiyatları görünce yine zam gelmiş diye tebessüm ediyorsunuz. Her neyse alışıyorsunuz bir süre sonra. Bazen de etiket değişmiyor seviniyorsunuz zam yok diye dedim şakayla karışık.

Doğrusu ağlanacak halimize gülüyoruz.

Şaka bir tarafa arkadaşımın söylediklerine katılmamak mümkün değil. Bırakın temel maddelerini, her şeyin fiyatı son bir kaç ayda yüzde yüz artmış durumda.

Yıllardır ikinci adresimiz olan zincir marketler birden azgın ve vicdansızca zam yapmaya başladı. Anormal bir fiyat arttırımı. Sanki birileriyle anlaşma yaptılar, daha büyük bir kazanç için. Her zaman olduğu gibi sırlar çözülür ve her daim olduğu gibi bu şer den de “hayr” çıkacak inşallah.

İyi ki Müslüman ülkeyiz. Herkes birbirini kazıklamak derdinde… Spekülatörler cirit atıyor. Reis diye konuşan paralılar reis konuşma yapsın da dolar, altın alalım derdinde. Bu tip insanlar deşifre edilip hesap sorulmalı. Dolar 1 artıyor, piyasa 10. Denetleme yok. İkinci el araba sıfırından pahalı oldu.

Bir yerde okumuştum; “Osmanlı döneminde de en önemli meselelerden biri, halkın satın alacağı malların devlet tarafından belirlenen üst fiyatların üzerinde satılmasıydı. Müşteriye devletin belirlediği fiyattan daha pahalı satan esnaf, herkese ibret olması için çarşının ortasında falakaya yatırılırdı” yazıyordu.

Diyeceksiniz ki;

Şimdi demokrasi var olmaz öyle işler. Herkes istediğini istediği fiyattan satar. Serbest piyasa. Nasıl olsa denetim de yok. Kim kime dum duma.

Bakıyorum sanki üreticiler ve satıcılar örgütlü. Marketlerin illegal olarak fiyat ayarlaması yapmasına engel olunamıyor. Örgütlü olmayan tek kesim tüketiciler. Oysa ki, kapitalizmin en güçlü ögesi olan para tüketicide. Tüketici örgütlenmeyi başarabilirse yok edemeyeceği üretici ve satıcı yok.

Batı sermayesinin içeride ki taşeronları ağa babalarıyla birlikte operasyon çekiyor. Bizden sandığımız insanlarda bu ortamda açgözlü davranışlarıyla yangına körükle gidiyor.

Yerel seçim öncesi yapılan başarılı patates soğan hamlesini, erken seçim planıyla tüm gıda maddelerinde fahiş artışlarla yapıyorlar. Hükümetin uyanık olması, bu işi bürokratlara değil bizzat siyasetin içinde eli taşın altında olanlarla çözülmesi lazım.

Birileri bu durumu fırsata çevirmeye çalışıyor. 1929 ekonomik buhranından bu yana yaşanan en büyük dar boğazın içinde Dünya. Texas, Houston , Philedelphia da neler olup bittiğini bilmeyenler Erdoğan istifa diye yırtınabilirler. Tüm dünyayı etkileyen bir tedarik zinciri kırılması yaşanan.

İçteki durumu idare etmenin tek yolu özellikle birincil tüketim ürenlerin ihracatında frenleme yapmak. Her ay açıklanan ihracat verilerindeki yükselişin içeriye yansıması felaket boyutlarda.

Sürdürebilir olsa evet bu durum pazar alanını genişletmek için muhteşem bir fırsat. Fakat ne yazık ki durumlar ortada. Tüm ürün gruplarında %100’ü aşan bir fiyat artışı var. Bu şartlar altında ihracat yoluyla dünyanın hizmetkarlığına soyunmak mantıklı bir seçenek değil sanırım.

Asgari ücret artışı öncesi, fiyat artışları iyi takip edilmeli.
Hükümetimizin halkın refahı için yapılan bu artışların darbe amaçlı zamlar, haince bir girişim olduğu kanaatindeyim.

Bağımsızlığımız için ekonomik savaş verdiğimiz şu günlerde aşırı fiyat artışı yapan fırsatçıları’da not alıp unutmayalım.

Kurt kışı geçirir ama yediği ayazı unutmaz.

Selam ve dua ile…